به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، خانم رقیه فاضل عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان در سلسله جلسات «آرمان عدالت» که به مناسبت سوگواری شهادت حضرت آیتالله خامنهای برگزار شد، در جمع فعالان فرهنگی، اجتماعی و رسانهای مشهد مقدس در منزل مرحوم حاج حیدر رحیمپور از فعالان انقلابی این شهر به تبیین ابعاد مختلف مکتب فکری و تربیتی رهبرمعظم انقلاب اسلامی پرداخت.
وی با تسلیت شهادت رهبر انقلاب به امت اسلامی و آزادیخواهان جهان اظهار داشت: در دنیایی که قدرت سیاسی غالباً بر پایه زر، زور و تزویر شکل میگیرد، این مایه افتخار است که ملت ایران در اندیشهای متعالی، حاکمیت و ولایت را به شخصیتی از جنس علم، فقاهت و عدالت سپرده است؛ این انتخاب تاریخی ملت ایران در انقلاب اسلامی، موجب سربلندی امت اسلامی در جهان شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر اینکه نشستهای «آرمان عدالت» صرفاً برای ذکر فضایل پس از رحلت یک شخصیت نیست، گفت: در روانشناسی سوگ معمولاً یکی از راههای مواجهه با فقدان یک شخصیت، گردهم آمدن و سخن گفتن از خوبیهای اوست؛ اما جلسات آرمان عدالت اساساً با چنین رویکردی شکل نگرفته است. هدف این نشستها احیای آرمانها و اندیشههای مکتب انقلاب اسلامی است؛ چه در دوران حیات رهبر انقلاب و چه پس از شهادت ایشان.
فاضل با اشاره به شعار «خامنهای زنده است» افزود: زنده بودن یک شخصیت به زنده بودن مکتب و اندیشه او است. بنابراین این شعار تنها یک بیان عاطفی نیست، بلکه باید به معنای واقعی آن اندیشید و برای استمرار این مکتب تلاش کرد.
وی در ادامه با بیان اینکه پس از شهادت شخصیتهای اندیشمند، خطر قرائتهای سطحی یا تکبعدی از اندیشه آنان افزایش مییابد، خاطرنشان کرد: هرچه اندیشه یک شخصیت جامعتر باشد، امکان برداشتهای ناقص از آن بیشتر میشود. تجربه پس از رحلت امام خمینی(ره) نیز نشان داد که گاه روایتهای محدود و کاریکاتوری از اندیشه امام شکل گرفت؛ در حالی که اندیشه ایشان بسیار گستردهتر و عمیقتر از این برداشتهای سطحی بود. از همین رو لازم است امروز بیش از گذشته به تبیین دقیق اندیشههای رهبر انقلاب پرداخته شود.
وی با اشاره به ضرورت مطالعه جدی بیانات و آثار رهبر انقلاب افزود: مجموعه بیانات و آثار ایشان گنجینهای از مباحث فکری، تربیتی و تمدنی است که باید به صورت دقیق مورد مطالعه و گفتوگو قرار گیرد تا زمینهای برای کنش و عمل در عرصه اجتماعی فراهم شود.
فاضل در ادامه به بررسی مکتب فکری رهبر انقلاب از منظر تربیتی پرداخت و گفت: گفتمان تربیتی ایشان دارای ویژگیهای خاص و نوآورانهای است. یکی از مهمترین منابع برای فهم این گفتمان، کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» است که حاصل سخنرانیهای ایشان در سالهای پیش از انقلاب در مسجد امام حسن مجتبی(ع) است.
وی توضیح داد: رهبر انقلاب در این اثر، از همان ابتدا نقدی جدی به شیوههای رایج آموزش عقاید مطرح میکنند. ایشان معتقدند آموزش عقاید نباید صرفاً به حفظ مفاهیم نظری محدود شود؛ بلکه باید امتداد عملی داشته باشد. برای مثال، اگر درباره توحید سخن گفته میشود، باید روشن شود که این باور چه مسئولیتهایی در زندگی فردی و اجتماعی انسان ایجاد میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان ادامه داد: در این نگاه، مفاهیمی مانند توحید، نبوت و ولایت صرفاً گزارههای اعتقادی نیستند، بلکه دارای پیامدهای اجتماعی و سیاسیاند. برای نمونه، توحید در نهایت به وحدت اجتماعی و عدالت منتهی میشود و نبوت نیز مسئولیتهایی را برای تحقق عدالت و تزکیه در جامعه ایجاد میکند.
وی با بیان اینکه رهبر انقلاب ترجمه اجتماعی مفاهیم دینی را در کانون تربیت اعتقادی قرار میدهند، افزود: این رویکرد موجب میشود تربیت اعتقادی با تربیت سیاسی پیوند بخورد. در این چارچوب، ولایت نیز صرفاً یک مفهوم ذهنی یا تاریخی نیست، بلکه در زندگی اجتماعی مسلمانان تحقق مییابد.
فاضل با اشاره به نگاه رهبر انقلاب به رابطه جمهوریت و اسلامیت گفت: ایشان در مباحث خود تصریح میکنند که تحقق ولایت در جامعه بدون حضور و پیوند میان مردم ممکن نیست. از این منظر، جمهوریت زمینه تحقق ولایت اسلامی در جامعه است و این نگاه از همان سالهای پیش از انقلاب در اندیشه ایشان وجود داشته است.
وی به گفتمان تربیت سیاسی رهبر انقلاب پرداخت و اظهار داشت: یکی از مهمترین شاخصههای این گفتمان، تأکید بر سیاسی بودن جوانان و دانشجویان است. رهبر انقلاب در سال ۱۳۷۲ در دیدار با دانشجویان و دانشآموزان تصریح کردند که دانشگاه و نسل جوان نباید غیرسیاسی شوند؛ زیرا جامعهای که جوانان آن فهم و تحلیل سیاسی نداشته باشند، نمیتواند مسئولیت اداره و پیشرفت کشور را بر عهده بگیرد.
فاضل با بیان اینکه در دهههای پس از انقلاب جریانهایی تلاش داشتند دانشگاه را صرفاً به سمت فنی و تکنیکی شدن سوق دهند، گفت: رهبر انقلاب در برابر این نگاه ایستادند و بر نقش سیاسی و اجتماعی دانشگاه تأکید کردند. در همین چارچوب نیز در دهه هشتاد جریان عدالتخواهی در میان جنبش دانشجویی مورد تأکید قرار گرفت.
وی افزود: در گفتمان تربیت سیاسی رهبر انقلاب، جوانان در امتداد حرکت تاریخی انبیا و اهلبیت علیهمالسلام تعریف میشوند. این روایت کلان تاریخی موجب میشود نسل جوان خود را در مسیر یک مبارزه تمدنی احساس کند و از احساس تنهایی در برابر چالشها رهایی یابد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان یکی دیگر از ویژگیهای این گفتمان را نگاه «مراتبی» به پیشرفت و نقد در نظام جمهوری اسلامی دانست و گفت: رهبر انقلاب همواره از نقد استقبال میکنند، اما در عین حال بر انصاف تأکید دارند. به تعبیر ایشان، باید هم کاستیها را دید و هم دستاوردها را؛ زیرا نادیده گرفتن هر یک از این دو، تحلیل سیاسی را دچار خطا میکند.
وی در ادامه با اشاره به نگاه رهبر انقلاب به مسئله زن و خانواده اظهار داشت: در اندیشه ایشان، مسئله زن و خانواده نیز با رویکردی تمدنی و سیاسی مورد توجه قرار گرفته است. برای نمونه، ایشان در دهه هفتاد در شورای فرهنگی اجتماعی زنان تأکید کردند که حجاب یک معلول است و باید ریشههای آن را در عواملی مانند مصرفگرایی، مادیگرایی و مدگرایی جستوجو کرد.
فاضل افزود: رهبر انقلاب معتقدند اگر جامعه درگیر مصرفگرایی و الگوهای فرهنگی نظام سرمایهداری شود، مسئله حجاب نیز با چالش مواجه خواهد شد. بنابراین حل این مسئله نیازمند نگاه کلان فرهنگی و تمدنی است.
وی با اشاره به پیام رهبر انقلاب به کنگره هفت هزار زن شهید گفت: در این پیام، الگوی «زن نه شرقی و نه غربی» به عنوان الگوی زن در جمهوری اسلامی مطرح شده است؛ الگویی که نه در دام تحجر میافتد و نه در چارچوب نظام سرمایهداری غرب تعریف میشود.
فاضل ادامه داد: در نگاه رهبر انقلاب، خانواده نیز جایگاهی محوری در تمدن اسلامی دارد. ایشان بارها تأکید کردهاند که خانواده تنها اولویت زنان نیست، بلکه اولویت زنان و مردان و حتی کل جامعه است؛ زیرا خانواده سلول بنیادی جامعه اسلامی محسوب میشود.
وی به دیدگاه رهبر انقلاب درباره خانهداری اشاره کرد و گفت: ایشان تصریح کردهاند که خانهداری به معنای خانهنشینی نیست. در واقع رهبر انقلاب تلاش کردهاند شأن و ارزش اجتماعی خانهداری را تبیین کنند، در حالی که این مفهوم لزوماً در تقابل با اشتغال زنان قرار نمیگیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان همچنین به نگاه رهبر انقلاب درباره حضور زنان در مدیریت اشاره کرد و افزود: ایشان بارها تأکید کردهاند که تمرکز بر درصد مدیران زن سؤال درستی نیست؛ بلکه مسئله اصلی تربیت سیاسی و اجتماعی زنان و تحقق شایستهسالاری در جامعه است.
فاضل در پایان خاطرنشان کرد: مکتب فکری رهبر انقلاب مجموعهای منسجم از مباحث اعتقادی، تربیتی، سیاسی و تمدنی است که بسیاری از ابعاد آن هنوز بهدرستی مورد توجه قرار نگرفته است. پرداختن عمیق به این اندیشهها میتواند زمینهساز شکلگیری گفتمانهای جدید و تقویت انسجام فکری در جامعه باشد.
انتهای پیام/
نظر شما